7h00 Thứ 5 trên HTV7
Hotline: 0938.573.179
Tiêu điểm
Quà Việt trao tay
Xem chương trình hay, nhận quà liền tay
Quà chất lượng - Bếp yêu thương
Quà Việt cho gia đình
Quà Việt - Đến mọi nhà
Chắp cánh quà Việt
Nhanh tay rinh quà Việt
Quà Việt hàng Việt kỳ 170: Ẩm thực lên ngôi
Xem ti vi - rinh quà Việt
Quà Việt gõ cửa tận nhà
May mắn mỉm cười nhiều lần và nhân đôi
Quà tặng hấp dẫn khi xem truyền hình
Quà Việt đến với mọi miền
Cất cánh dễ dàng hơn cùng Long Việt
Khán giả thân thiết trúng thưởng "Quà Việt Hàng Việt"
"Quà Việt - Hàng Việt" - Niềm vui mỗi tuần
Quà Việt hàng Việt đến với mọi nhà
Niềm vui được nhân đôi
Niềm vui 07h00 sáng thứ 5 hàng tuần
May mắn mỉm cười với khán giả gắn bó cùng chương trình
Quà Việt - Hàng Việt - Niềm vui Việt
Quà tặng cho gia đình
Khán giả miệt thứ nhận thưởng "Quà Việt - Hàng Việt"
May mắn nhận quà khi xem chương trình Đồng hành hàng Việt
Chủ nhân mới của chuyên mục "Quà Việt Hàng Việt"
Xem chương trình hay nhanh tay rinh quà
Nhiều niềm vui từ chương trình Đồng hành hàng Việt
Hai khán giả nữ tiếp theo nhận thưởng Quà Việt - Hàng Việt
Hai khán giả nữ may mắn của chương trình "Đồng hành hàng Việt" kỳ 148
"Quà Việt - Hàng Việt" gặp lại người quen
Khán giả các tỉnh liên tiếp nhận giải từ chuyên mục "Quà Việt - Hàng Việt"
Tiền Giang - xứ sở ốc gạo
Hồng Ngự - Đậm đà Sông Quê
Ký hợp đồng tài trợ chính thức Hội nghị cấp cao APEC 2017
Những khán giả may mắn tiếp theo của chương trình
Khán giả TP.HCM liên tiếp nhận quà từ "Đồng hành hàng Việt"
Đồng hành hàng Việt - Mang niềm vui cho người tiêu dùng Việt
Đồng hành cùng người tiêu dùng Việt Nam
Tham gia nhận quà từ Đồng hành hàng Việt
Hai khán giả quận Thủ Đức nhận quà trong kỳ 131
TP. Hồ Chí Minh: Dùng điện thoại soi nguồn thịt heo
Kienlongbank tặng 5.000 món quà dịp Giáng sinh
Thực phẩm từ yến giúp phụ nữ đẹp hơn
Ngành điều về đích sớm
Hành trình Về với yêu thương
Phần thường 4 triệu đồng dành cho chủ nhân giải thưởng Quà Việt - hàng Việt kỳ 130
Các giải thưởng "Quà Việt hàng Việt" đã có chủ nhân
Chủ tịch UBND tỉnh cảm ơn những tấm lòng hảo tâm giành cho Quảng Bình
Du lịch

Múa Xuân Phả: Độc đáo trò diễn dân gian Việt Nam

Ngày đăng: 17-03-2016

Xứ Thanh là miền đất của trò diễn Xuân Phả, miền đất của hai vua Lê Hoàn và Lê Lợi, nơi có nghè thờ Long Hải Đại vương, miền quê của kinh đô Vạn Lại - Xuân Trường suốt thời kỳ Lê Trung Hưng.

Trò Xuân Phả là một trong những trò diễn tiêu biểu, lưu dấu quá khứ hào hùng dân tộc qua các vương triều trong lịch sử phong kiến độc lập, tự chủ Đại Việt đã từng kết tụ ở làng quê này để sản sinh ra hệ thống trò diễn độc đáo.


Một điệu múa trò Xuân Phả phục vụ nhân dân

Làng Xuân Phả thuộc xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Xưa kia, ở đây người Việt đã cư trú hàng ngàn năm rồi dần dần quy tụ thành một cộng đồng dân cư gồm 15 dòng họ… Quá trình dựng làng lập ấp của cộng đồng dân cư Xuân Phả cũng là quá trình hun đúc, vun đắp khối đoàn kết cùng những truyền thống lịch sử, văn hóa.

Không biết trò Xuân Phả ra đời từ khi nào. Truyền thuyết kể rằng: Trò Xuân Phả ra đời từ thời Đinh, lại có nhà nghiên cứu cho rằng, trò diễn này ra đời vào thế kỷ XV… Song, dù ra đời ở thời gian nào, trò Xuân Phả luôn là niềm tự hào của người làng Xuân Phả, là vốn văn hóa nghệ thuật riêng mà cha ông đã truyền lại cho người Xuân Phả từ đời này qua đời khác. Nó đã đi sâu vào đời sống tinh thần thiêng liêng của họ và hàng năm mở hội vào ngày 10-11/2 Âm lịch.

Năm nay bắt đầu từ ngày 4/2, các giáp trong làng họp, chọn một số người khỏe mạnh từ 25-40 tuổi với tiêu chuẩn có kỹ thuật múa hát, trong năm không có đại tang hay tiểu cớ, hòa thuận trong gia đình cũng như với dân làng để tham gia vào đội Múa Trò, ôn luyện thành thục các điệu múa.

Ngày 9/2 các giáp dựng cờ Ngũ Hành cách Thành Hoàng chừng 300m, bày bàn thờ trong sân Nghè. Chiều 10/2 các giáp lần lượt rước đoàn múa trò vào Nghè múa hát, các đội trò đi theo đội hình nghiêm chỉnh theo tiếng trống mõ, não, bạt.

Cho đến nay, vẫn chưa có một nghiên cứu quy mô nào về trò Xuân Phả, nhưng một số nhà văn hoá dân gian khi tìm hiểu về các điệu múa trong trò Xuân Phả đều khẳng định đây là những điệu múa mang tính liên tục, như một vở diễn có năm lớp tương đương với năm trò diễn và đậm chất của người Việt cổ.

Là một hội trò nổi tiếng cả xứ Thanh, nhưng việc chuẩn bị về mặt vật chất đơn giản, sân khấu không cần trang trí cầu kỳ, thậm chí trên một bãi cỏ rộng cũng có thể diễn được. Nhạc cụ là một cái trống, vài thanh tre… còn khán giả bao nhiêu cũng được.

Điều quyết định giá trị của hội trò là đội múa trò, gồm khoảng 20 thành viên, thường là các lão nông và trai đinh. Họ phải luyện tập thành thạo các vai diễn và vai quan trọng nhất của 5 “nước trò” là vai chúa. Vai chúa do các cô gái trẻ và đẹp trong làng đóng. Các công việc này phải chuẩn bị xong trước đó dăm ngày.

Múa Xuân Phả, có năm trò thì có tới ba trò, các nhân vật tham gia những điệu múa trong trò diễn phải đeo mặt nạ (gồm Chiêm Thành, Hoa Lang và Tú Huần) và các trò diễn hầu như đều do nam giới đảm nhiệm. Chỉ có điệu Tú Huần, Hoa Lang và Ngô Quốc có bài hát họa cùng nhưng lại có hai điệu Hoa Lang và Ngô Quốc có nữ tham gia ở các vai tiên, phỗng. Bài Hoa Lang chỉ hát khi chúa và quân múa xong, dạo trống bắt đầu xắp mái chèo để chèo đò…

Các nhân vật tham gia trò diễn ăn mặc sặc sỡ, với màu chủ đạo là màu đỏ, màu xanh và màu vàng. Những điệu múa, điệu nhảy của các nhân vật tham gia trong từng trò diễn đã khiến người xem có một cảm giác hết sức rộn ràng, đứng ngồi không yên.

Trò múa Xuân Phả có 5 điệu: múa Hoa Lan: Có 2 người đội lốt kỳ lân ra múa. Tiếp đó, có ông chúa múa siêu đao và 2 quân múa đấu ngựa. Theo sau là đoàn quân 10 người múa quạt. Đoạn kết múa chèo thuyền thay lời tạm biệt kẻ ở, người đi. Phục trang cho phần múa này là áo dài tứ thân màu xanh nước biển, quần trắng mũ da bò cong 2 đầu; Trò múa Chiêm Thành: Đoạn đầu có 2 phỗng múa dâng hương, đoạn sau có nhân vật chúa dẫn đoàn 10 người múa.

Phần kết múa tung hoa. Phục trang gồm mũ vải đỏ có sừng 2 bên, áo và khăn đều màu đỏ; Trò múa Lục Hồn Nhung: Mở đầu có một cụ già chống gậy, theo sau là đoàn gõ sênh. Tất cả tựa như đàn con vây quanh người mẹ. Phục trang múa gồm áo dài xanh đen, lưng thắt khăn nâu, đầu đội tóc trắng; Trò múa Ai Lao: Một người đội lốt hổ chạy mở đầu. Hai người đội lốt voi ra múa ngẫu hứng, mở đường. Chúa Lào (đội mũ cánh chuồn, áo thụng xanh chàm) xuất hiện, hai bên có lính bảo vệ.

Cả đoàn đi trong tiếng sênh tre được gõ nhịp liên hồi, biểu hiện sức mạnh các chàng trai đi săn; Trò múa Ngô Quốc: Mở đầu có người bán thuốc, người bán kẹo và thầy địa lý múa một đoạn ngẫu hứng rồi nhường chỗ cho hai nàng tiên và đoàn quân đi ra. Đoàn này múa quạt và khăn, tiếp đó múa mái chèo.

Múa Xuân Phả thường thể hiện những khát khao vươn lên của con người, như một đỉnh cao của múa dân gian đất Việt. Xem múa Xuân Phả, người ta dễ cảm nhận được vẻ đẹp lung linh của một viên ngọc quý. Có một điều đáng mừng là, làng Xuân Phả hiện nay vẫn duy trì được đội trò trẻ tuổi, thường trình diễn tại các lễ hội và đoạt nhiều giải thưởng qua các hội diễn nghệ thuật quần chúng.

Trên sân khấu chuyên nghiệp, tinh hoa trò múa Xuân Phả cũng đã đem về không ít huy chương vàng, bạc. Và trên hết, vẻ đẹp của trò múa Xuân Phả đem lại niềm tự hào cho người dân xứ Thanh và xứng danh là ngọc quý trong kho tàng múa dân gian Việt Nam.

Bình Minh

Nguồn: www.thoibaonganhang.vn